Vatan Kurtaran Şaban..ulucgurkan.net

Mar 11 2006 Etiketler : Uluç Gürkan, Star
Vatan Kurtaran Şaban..

1965'den 1978'e, 1978'den 2006'ya.. Ankara Ekin Tiyatrosu'nun “Vatan Kurtaran Şaban” ı yeniden repertuarına aldığı bir ortamda, “bir arpa boyu yol aldığımızı” söyleyebilir miyiz?



Haldun Taner, “Vatan Kurtaran Şaban” adlı güldürüyü 40 yıl önce, 1965'te yazmış.

Şimdi Ankara Ekin Tiyatrosu, Taner'in, 90'ncı doğum ve 20'nci ölüm yıldönümünde bu güldürüyü yeniden sahneliyor.

“Ne var bunda” diyebilirsiniz, tiyatrolarda yüzlerce, hatta binlerce yıllık oyunların da sahnelendiğinden söz edebilirsiniz. Hemen belirtelim, “Vatan Kurtaran Şaban” ın yeniden sahnelenmesi böylesi bir olay değil.

Bu oyun Ankara Ekin Tiyatrosu tarafından “hala güncelliğini koruduğu için” özellikle seçilmiş bulunuyor. .

* * *

“Vatan Kurtaran Şaban” ın 40 yıldır güncelliğini yitirmemiş olmasının üzerinde düşünmemiz gerekiyor.

Haldun Taner bu güldürüsünde, iş bitirici ve bağnaz siyaset anlayışının kültür ve sanat hayatımızdaki olumsuz etkisini ve yol açtığı çarpıklıkları sergiler. Amacı ve umudu, bu yanlışa karşı ince bir “alay mesafesi” koyarak bize doğru olanı düşündürmektir.

Bu umudunu, “Bir hadiseye gülerek bakmak, o hadiseye mesafeli bakmak demektir; o hadisenin içinde haşır neşir olmuş, o hadisenin içinden çıkamayan insanlara başka açıları hatırlatmak demektir” sözleriyle açıklar.

Haldun Taner, oyunları ve öyküleriyle yaşamını bu umuda adar. Deyim yerindeyse, son nefesine kadar, toplumsal yaşamın genel bozukluklarına, eşitliksizliklerine, adaletsizliklerine karşı ölçüyü ve doğruyu getirme çabasını inatla sürdürür.

Ancak, iyiye ve doğruya güldürüyle ulaşma umudunun gerçekleşmemesi Taner'i hayal kırıklığına uğratır.

“Vatan Kurtaran Şaban” ın ilk kez 1967'de bu amaçla kurulan Devekuşu Kabare Tiyatrosu'nda sahnelendikten 13 yıl sonra 1978'de yeniden sahnelenmesi üzerine kaleme aldığı yazıda bu hayal kırıklığını şöyle anlatır:

“Vatan Kurtaran Şaban hala güncelliğini, geçerliliğini sürdürüyor. (…) Sevinilecek bir olay, yapılmış bir hizmet böylece belgelenmiş oluyor. Ama aynı zamanda üzünülecek bir olay, çünkü Vatan Kurtaran Şaban'ın 1978 Türkiyesi'nde aynı güncelliği muhafaza etmesi, bir arpa boyu yol almadığımızı gösteriyor”.

* * *

1965'den 1978'e, 1978'den 2006'ya.. Ankara Ekin Tiyatrosu'nun “Vatan Kurtaran Şaban” ı yeniden repertuarına aldığı bir ortamda, “bir arpa boyu yol aldığımızı” söyleyebilir miyiz?

En iyisi gidip oyunu Ankara Ekin Tiyatrosu'nda seyretmek ve gülerken düşünmek..

Geçmişte kalmış, günümüzde artık yaşamdan kopmuş geçmiş karikatürlere mi gülüyoruz, yoksa hala böylesine acınacak bir haldeyiz de gerçekte ağlanacak halimize mi gülüyoruz? Oyunun güncelleştirmesini yapan ve sahneye koyan Semih Çelenk, Taner'in 40 yıl önce yazdığı öykü ve yaptığı politik göndermeler bugün hala kültür ve sanat hayatımızın içinde olduğu saptaması ne ölçüde haklı?

Ötesinde, iş bitirici ve bağnaz siyaset anlayışı sadece kültür ve sanat yaşamımızı mı etkiliyor?

“Vatan Kurtaran Şaban” ı önceki akşam Ankara Ekin Tiyatrosu'nda birlikte izlediğimiz Anayasa Mahkemesi'nin eski başkanı Yekta Güngör Özden yargının, TBMM'nin eski başkanlarından İsmet Sezgin TBMM komisyonlarının üzerindeki etkiden yakındılar.. Ben de basın üzerindeki etkiyi anımsattım.

Nihayet, Ankara Ekin Tiyatrosu oyuncuları, ülkenin gündeminden kopuk “kendi yok adı var” kimi tiyatrolar gibi geçmiş zaman sömürüsü peşindeler mi, yoksa kurucusu ve yaşatıcısı Faruk Güvenç'in dediği gibi “yaşadığımız zamana tanıklık etmeye” ve “seyircisiyle buluşmaya” mı çalışıyorlar?

“Vatan Kurtaran Şaban” ı seyrederken atılacak her kahkaha, bu sorulara verilecek yanıt olmanın ötesinde Haldun Taner ustanın “gülerken iyiye ve doğruya ulaşma” umuduna da taze bir katkı koyacaktır.